Maatschappelijke ondersteuning

Bloemkwartier is één van de zes projecten voor gemengd wonen waarvoor afspraken zijn gemaakt met woningcorporaties en begeleidende organisaties. Voor de in totaal zes projecten voor gemengd wonen is structureel € 380.000 beschikbaar en aanvullend incidenteel € 600.000 tot en met 2027. Voor Bloemkwartier is daarnaast € 65.000 nodig om de benodigde inzet op gemeenschapsvorming mogelijk te maken.

Tilburg opent vanaf mei 2026 een kortdurende opvang voor dakloze niet-rechthebbende EU-burgers op het Noad-terrein. In eerste instantie t/m december 2028. Deze opvang is onderdeel van de landelijke pilot en biedt dakloze arbeidsmigranten gedurende gemiddeld 3 tot 6 weken onderdak en begeleiding, gericht op herstel, terugkeer naar werk of naar het land van herkomst. Hiermee kunnen de inwoners hun leven weer hervatten, voorkomen we dat mensen op straat slapen en verminderen we overlast. De voorziening wordt uitgevoerd door Traverse, in samenwerking met Stichting Barka. 

De huidige loods op het Noad-terrein wordt vanaf het tweede kwartaal 2026 omgebouwd tot een loods die invulling geeft aan twee functies, namelijk de winteropvang en de kortdurende opvang. Na de verbouwing spreken we nog over één opvanglocatie die invulling geeft aan twee voorzieningen. Bij deze verbouwing wordt tevens gekeken naar maatregelen om overlast voor de omgeving te beperken. De middelen zijn nodig om zowel de winteropvang als de kortdurende opvang op één locatie te realiseren. Daarbij is rekening gehouden met de middelen die via meicirculaire voor opvang van niet-rechthebbende EU-burgers ontvangen zijn. voor de jaren t/m 2028.   

Door de aanhoudende stijging van het aantal meldingen van verward en onbegrepen gedrag en de beperkte capaciteit binnen de GGZ neemt de druk op het Crisis Interventie Team (CIT) en de Wijk-GGD verder toe. Tegelijkertijd vervalt de tijdelijke rijksbijdrage van € 200.000 waarmee de huidige inzet van expertise en loopvermogen op dit thema werd gefinancierd. Om deze bestaande capaciteit te behouden is structurele financiering noodzakelijk.

Daarnaast vraagt de groei van het aantal meldingen om aanvullende inzet. De stijging van het aantal CIT-meldingen onderstreept deze ontwikkeling. De voorgestelde bedragen zijn gebaseerd op de kosten per fte. Voor het continueren van de inzet van de Wijk-GGD is structureel circa € 200.000 per jaar benodigd (1,5 fte). Daarnaast is een aanvullende investering van € 200.000 nodig voor de uitbreiding van het Crisis Interventie Team met 2 fte. Deze uitbreiding maakt het mogelijk om de toenemende vraag naar ondersteuning bij meldingen van verward en onbegrepen gedrag op te vangen en inwoners tijdig passende ondersteuning te bieden.

Door de aanhoudende krapte op de woningmarkt staat de maatschappelijke opvang (MO) voor gezinnen onder toenemende druk. Enerzijds neemt het aantal gezinnen dat een beroep doet op de MO toe en anderzijds neemt de uitstroom af. Hierdoor verblijven gezinnen langer in de maatschappelijke opvang. De reguliere opvangcapaciteit van SMO Traverse is hierdoor onvoldoende. Om het tekort aan capaciteit op te vangen, wordt uitgeweken naar opvang in hotels. Dit biedt geen passende leefomgeving voor gezinnen met kinderen en brengt bovendien relatief hoge kosten met zich mee, die zorgen voor een forse budgetoverschrijding bij SMO Traverse. Er is daarom behoefte aan een aanvullende voorziening die gezinnen een meer passende en stabiele woonomgeving biedt en tegelijkertijd een doelmatiger alternatief vormt voor hotelopvang.

Om de benodigde capaciteit te kunnen realiseren, is gekeken naar de mogelijkheden binnen de particuliere huurmarkt. Voor de doorrekening van het vraagstuk zetten we in op het huren van 24 zelfstandige appartementen. Een dergelijke voorziening biedt gezinnen de mogelijkheid om, onder begeleiding, tijdelijk zelfstandig te wonen en te werken aan herstel en uitstroom naar reguliere huisvesting. Tegelijkertijd ontstaat aanvullende capaciteit binnen de maatschappelijke opvang en kan de inzet van hotelopvang worden verminderd. Voorgesteld wordt om SMO Traverse vanaf 2027 gedurende drie jaar een extra subsidie toe te kennen voor de huur van de appartementen, de begeleiding van de gezinnen en kinderen en de eenmalige inrichting van de appartementen. Het uitgangspunt is dat Traverse een huurovereenkomst aangaat voor vijf jaar, met de mogelijkheid om het contract na drie jaar open te breken. Een kortere huurtermijn blijkt binnen de particuliere huurmarkt niet haalbaar. De voorziening wordt in eerste instantie gebruikt voor de huisvesting en begeleiding van dakloze gezinnen. Wanneer in de toekomst niet alle appartementen hiervoor nodig zijn, kan in afstemming met de buurt worden bekeken of de beschikbare appartementen tijdelijk voor andere passende doelgroepen kunnen worden ingezet.

De begeleiding richt zich op de gezinnen en kinderen die gebruikmaken van de voorziening. Bij gezinnen in de maatschappelijke opvang is regelmatig sprake van traumatische ervaringen. Passende begeleiding is daarom van belang om herstel te ondersteunen en om intergenerationele overdracht van problematiek zoveel mogelijk te voorkomen. Voor de doorrekening van de voorgestelde oplossing wordt uitgegaan van de volgende kosten:
·€ 600.000 voor de huur van 24 appartementen, inclusief gas, water, elektriciteit (G/W/L) en servicekosten. Hierbij wordt uitgegaan van een marktconforme huur. Huren is naar verwachting aantrekkelijker dan kopen, omdat bij koop naast de investering ook rekening moet worden gehouden met afschrijving, beheer en onderhoud.
·€ 550.000 voor begeleidingskosten, bestaande uit ondersteuning per gezin, per kind en kinderondersteuning voor alle kinderen op de locatie.
·€ 250.000 voor locatiegebonden uitvoerings- en organisatiekosten, die samenhangen met het organiseren, coördineren en uitvoeren van de voorziening.
·€ 150.000 eenmalige inrichtingskosten in 2027, voor de inrichting van de appartementen.
De totale geraamde kosten bedragen daarmee € 1.550.000, waarvan € 150.000 betrekking heeft op eenmalige inrichtingskosten. De genoemde bedragen zijn gebaseerd op het uitgangspunt van een voorziening met 24 zelfstandige appartementen binnen de particuliere huurmarkt. De daadwerkelijke kosten zijn afhankelijk van de uiteindelijke locatie, huurvoorwaarden en verdere uitwerking van de voorziening.

De aanvullende woonvoorziening is onderdeel van een bredere aanpak om de druk op de maatschappelijke opvang te verminderen. Zowel met de regiogemeenten, SMO Traverse als andere partners wordt gezocht naar mogelijkheden om nog steviger in te zetten op:
·het terugbrengen van de instroom in de maatschappelijke opvang;
·het bevorderen en versnellen van de uitstroom naar reguliere huisvesting; en
·het efficiënter inzetten van begeleiding en ondersteuning.
Door deze inzet te combineren met het realiseren van aanvullende woonruimte wordt zowel gewerkt aan het opvangen van de huidige capaciteitsdruk als aan het structureel verminderen van de behoefte aan maatschappelijke opvang.

In 2024, 2025 en 2026 heeft SMO Traverse extra incidentele preventie-middelen ontvangen. We continueren deze inzet voor de komende 3 jaar. Deze middelen worden o.a. ingezet voor:

• De dagopenstelling van de locatie van SMO Traverse aan de Gasthuisring. Mensen kunnen binnen zijn, douchen, kleren wassen en eten. Dit vraagt inzet van zorgbeveiliging en persoonlijke coaches. Hierdoor komt hulpverlening eerder in contact met mensen, waardoor ondersteuning eerder ingezet kan worden, bijv. bij het aanvragen van een uitkering en inschrijving bij WiZ.
• Het bieden van ondersteuning aan mensen die dreigend dakloos zijn en aan hun netwerk als mensen daar nog een beroep op kunnen doen, waardoor de maatschappelijke opvang vaak voorkomen kan worden.
• Het criterium ‘multi problem’ om een beroep te doen op ondersteuning is losgelaten, waardoor mensen eerder een beroep doen op Traverse, krijgen ze eerder ondersteuning en kan dakloosheid vaak voorkomen worden.

Voorgesteld wordt om AI en Robotic Process Automation (RPA) verder in te zetten om administratieve werkzaamheden efficiënter uit te voeren. AI wordt ingezet voor ondersteuning bij de verslaglegging van gesprekken en RPA voor het automatiseren van routinematige handelingen. Dit levert een besparing op de uitvoeringskosten op van € 128.000 in 2027, oplopend tot € 218.000 structureel vanaf 2028.
De inzet van AI kan daarnaast bijdragen aan uniforme verslaglegging, kortere doorlooptijden en meer aandacht voor het gesprek met de inwoner. De inzet van AI is onder voorbehoud van een goedgekeurde Data Protection Impact Assesment (DPIA) en vraagt instemming van inwoners voor het tijdelijk opnemen en opslaan van gesprekken.

Voorgesteld wordt om kritischer te indiceren op Wmo-vervoersvoorzieningen en rolstoelen voor incidenteel gebruik en daarbij nadrukkelijker te kijken naar eigen en voorliggende mogelijkheden.
Bij vervoer wordt stapeling van voorzieningen, zoals regiotaxi, scootmobiel en eigen auto, kritischer beoordeeld op noodzaak en passendheid. Daarnaast wordt bij incidenteel rolstoelgebruik eerst gekeken naar mogelijkheden voor lenen, huren of eigen aanschaf voordat een Wmo-voorziening wordt verstrekt.
Deze maatregel levert naar verwachting een besparing op van € 65.000 in 2027, oplopend tot circa € 100.000 structureel vanaf 2028.
Voor inwoners betekent dit dat minder vaak meerdere vervoersvoorzieningen naast elkaar worden verstrekt en een groter beroep moet worden gedaan op voorliggende oplossingen.

Voorgesteld wordt om het budget voor vervoerskosten van de dagopvang bij Siem vanaf 2027 structureel met € 100.000 te verlagen. Uit de tweede kwartaal rapportage blijkt een voordeel van € 214.000 op het vervoer naar de dagopvang, waarvan het aandeel van Tilburg circa 50% bedraagt. Dit voordeel ontstaat doordat Siem de dagopvang steeds meer in de eigen omgeving van inwoners organiseert, waardoor minder vervoer nodig is.
De budgetverlaging sluit daarmee aan bij de feitelijke ontwikkeling van de vervoerskosten en leidt naar verwachting niet tot vermindering van de dagopvang zelf.

We zien dat de vergrijzing toeneemt en inwoners steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Deze ontwikkeling zorgt voor een groeiende en blijvende vraag naar passende hulpmiddelen die dit thuiswonen mogelijk maken. Met een structurele groei van 3% kunnen we de continuïteit en beschikbaarheid van deze voorzieningen duurzaam waarborgen. De kosten hiervan bedragen € 197.000. Dekking vindt plaats ten laste van de gereserveerde stelpost Indexatie WMO demografie (zie programma Bestuur, samenwerking, dienstverlening en digitalisering).

Conform het voorgenomen rijksbeleid rondom de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage zijn in de meerjarenbegroting, vanaf 2027, een verwachte daling van het aantal cliënten én een toename van de eigen bijdrage geraamd. Als gevolg van het uitstellen van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage naar 1-1-2028 wordt de ingeboekte besparing inzake daling aantal cliënten in 2027 niet gerealiseerd en teruggedraaid hetgeen een incidentele last veroorzaakt van € 2.564.000. Daarmee wordt het cliëntenniveau gelijk gehouden met de verwachting voor 2026.
In de Programmabegroting 2026 is een prijsindex van 4,24% toegepast. In werkelijkheid bedroeg deze 4,14%. Dit leidt tot een structureel kostenvoordeel van € 26.000. Daarnaast is de voorlopige OVA index van 3,96% voor 2027 verwerkt wat leidt tot een kostentoename van € 1.202.000 in 2027 en structureel € 1.101.000.

Vanaf 2029 is conform maatregel 44 uit het coalitieakkoord van Jetten bepaald dat de huishoudelijke hulp uit de Wmo gaat. Daarnaast wordt er tegelijkertijd wel een vangnet gecreëerd voor mensen die de hulp niet zelf kunnen organiseren. Zowel de uitname als de toevoeging zijn conform bedragen in de meicirculaire 2026 opgenomen (uitname € 19.247.000 voordelig en toevoeging € 5.745.000 nadelig).

Als gevolg van het uitstellen van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage naar 1-1-2028 wordt deze niet gerealiseerd. Hiervoor ontvangen we incidenteel via de algemene uitkering (bij de meicirculaire 2026) een compensatie in 2027 van € 3.242.000 vanwege lagere inkomsten/eigen bijdragen.

Voor hulpmiddelen en woningaanpassingen is in de PB26 is een indexatie opgenomen van 3,30%. In werkelijkheid bedroeg de indexering maar 2,80%. Dit leidt tot een structureel voordeel van € 44.000. Daarnaast wordt voor dezelfde voorzieningen een voorlopige index voor 2027 opgenomen van 3,5% hetgeen leidt tot een budgetbijstelling van € 327.000.

Voor WMO vervoer wordt rekening gehouden met een voorlopige NEA index van 5,2% geïndexeerd hetgeen leidt tot een budgetbijstelling van € 394.000 toe.

Per saldo leidt dit tot een totale budgetbijstelling van € 677.000.

Vanuit de meicirculaire 2026 worden de volgende budgetten toegekend (gemeentebreed budgetneutraal):

• Beschermd wonen, toekenning LPO 2026 (N 2.579)
  In de meicirculaire vindt toekenning van de loon- en prijsbijstelling over 2026 plaats. Deze middelen zijn noodzakelijk om de structureel stijgende kosten op te vangen. Deze kostenstijging wordt met name veroorzaakt door loon- en prijsontwikkelingen die doorwerken in de tarieven van gecontracteerde zorgaanbieders.
• Wet handhaving sociale zekerheid (N 30)
  Het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid treedt per 1 januari 2027 in werking. Vanaf 2027 wordt een structurele bijdrage ad € 30.000 ontvangen die zal worden ingezet voor het jaarlijks onderhoud, inwerken van nieuwe collega's en borgen van kennis bij zittende medewerkers.
• Pilot dakloze EU-burgers (N 480)
  In het kader van de pilot kortdurende opvang niet-rechthebbende EU-burgers ontvangen we voor de jaren 2026 t/m 2028 een decentralisatie-uitkering van € 480.388 per jaar. Wij zetten deze middelen in voor kortdurende opvang op het Noad-terrein voor de periode mei 2026 tot en met december 2028 en vervolg winteropvang (collegebesluit d.d. 13 januari 2026).
• DU Vrouwenopvang, actualisering budget (V 25)
  In verband met actualisering van de verdeling wordt de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang structureel verlaagd. Omdat in de afgelopen twee jaar sprake was van onderbesteding kan deze korting worden opgevangen door verlaging van het budget voor de vrouwenopvang.

L
B

L

L

L

L