Werk en inkomen

We zien dat het aantal inwoners dat in armoede leeft en niet volwaardig mee kan doen onvoldoende afneemt. Bovendien zien we dat armoede zich bij sommige groepen verdiept. Met name bij inwoners die langdurig in armoede leven. Daarom vernieuwen we onze Verordening Individuele Inkomenstoeslag. Voortaan hebben inwoners na drie jaar recht op een inkomenstoeslag in plaats van na vijf jaar. Na 3 jaar hebben inwoners recht op een 1/3 van het bedrag, na 4 jaar 2/3 en vanaf 5 jaar het volle bedrag. In 2027 worden als gevolg van deze wijziging circa 2.900 nieuwe aanvragen verwacht. Voor de behandeling daarvan is structureel 1,5 fte nodig.

Onze partners bereiken inwoners die in bestaansonzekerheid leven steeds beter en bieden een bredere ondersteuning. Hierdoor behalen meer kinderen hun zwemdiploma, vindt budgetbeheer vaker plaats in het dagelijks leven in plaats van via zorgaanbieders en maken meer inwoners gebruik van ontwikkelplekken, hulp bij praktische zaken en noodzakelijke kosten. Dankzij deze aanpak kunnen inwoners beter meedoen in de samenleving. Met de eenmalige extra middelen kan deze ondersteuning in 2027 tijdelijk worden uitgebreid en geven we een impuls aan bestaanszekerheid.

Met ingang van 2027 introduceren we een nieuw busproduct voor inwoners met een laag inkomen. Aanleiding hiervoor is dat het huidige busabonnement binnen de Meedoenregeling vanaf 2027 niet meer onder dezelfde voorwaarden kan worden voortgezet en de kosten van het abonnement sterk toenemen. Zonder aanvullende maatregelen zouden inwoners meer dan hun Meedoenbudget moeten inzetten. Met de beschikbaar gestelde middelen wordt een basisvoorziening voor betaalbaar openbaar vervoer geborgd voor inwoners met een laag inkomen (tot 120 % van het sociaal minimum). Hierdoor blijft het Meedoenbudget beschikbaar voor sportieve, culturele en maatschappelijke activiteiten. Daarnaast wordt gedurende de eerste twee jaar een pilot uitgevoerd waarbij onder meer wordt onderzocht in welke mate gebruik wordt gemaakt van aanvullende vervoersmogelijkheden, zoals reizen in de spits. De pilot wordt tussentijds geëvalueerd.
Voor het nieuwe busproduct is vanaf 2027 € 600.000 structureel beschikbaar. Daarnaast is voor 2027 en 2028 € 80.000 incidenteel beschikbaar voor de uitvoering en evaluatie van de pilot.

De raad heeft op 19 mei 2025 een motie aangenomen om een pilot Bouwdepot voor dakloze of dreigend dakloze jongeren op te nemen in het Uitvoeringsplan Bestaanszekerheid. Het Bouwdepot geeft kwetsbare jongeren de ruimte om uit de overlevingsstand te komen en grip te krijgen op hun leven. Het Bouwdepot is bestemd voor jongeren die dakloos of thuisloos zijn of dreigen te worden en geen beroep kunnen doen op ondersteuning van hun ouders. Met het Bouwdepot wordt bijgedragen aan financiële rust van deze jongeren door het toekennen van een maandelijkse bijdrage (bijstandsnorm voor 21-jarige) gedurende een jaar. We willen laten onderzoeken of het Bouwdepot voor de gemeente Tilburg van toegevoegde waarde is. In oktober 2026 is de pilot van start gegaan. Voorgesteld wordt voor 2027 incidenteel € 250.000 beschikbaar te stellen

In het coalitieakkoord is afgesproken om vanaf 2027 minimaal 100 nieuwe ontwikkelbanen per jaar te realiseren. Bij de eerdere besluitvorming over de ontwikkelbanen en basisbanen is uitgegaan van 50 nieuwe ontwikkelbanen per jaar. Op basis van de huidige tariefbandbreedte bedragen de totale kosten voor de ontwikkelbanen en basisbanen in 2027 circa € 2,10 miljoen tot € 2,55 miljoen. Na aftrek van de bestaande dekking resteert voor 2027 een aanvullende dekkingsbehoefte van circa € 840.000. Dit bedrag wordt binnen het bestaande Participatiebudget gedekt door middelen anders in te zetten. Een deel van de dekking wordt gevonden door de budgetten voor KikMaat-trajecten en individueel ingekochte ontwikkeltrajecten Werk en Participatie beperkt te verlagen. Daarmee wordt in 2027 een eerste verschuiving aangebracht naar ontwikkeling richting werk en betaald werken. De betreffende trajecten blijven beschikbaar, maar worden gerichter ingezet. Waar een ontwikkelbaan een passende route is, wordt deze mogelijkheid eerder benut. Daarnaast wordt de formatie voor klantregie via natuurlijk verloop beperkt verminderd en wordt de vrijval door de afbouw van het Tilburgs Banenmodel ingezet. Ook worden de specifieke ondernemerstrajecten voor bijstandsgerechtigden stopgezet en wordt de overige ondersteuning aan ondernemers verminderd. Het pakket wordt aangevuld met enkele kleinere maatregelen binnen het Participatiebudget. Samen leveren deze maatregelen in 2027 de benodigde € 840.000 op. Het voorstel is daarmee voor 2027 budgetneutraal. De kostprijs van de ontwikkelbanen en basisbanen, inclusief de nieuwe taak op het gebied van werkgeversdienstverlening, wordt nog nader onderbouwd. Het benodigde bedrag kan hierdoor nog wijzigen.

In het coalitieakkoord is voor het programma Werk en Inkomen een structurele besparingsopgave opgenomen van € 1,5 miljoen in 2027, oplopend naar € 3 miljoen vanaf 2028. Op basis van de huidige inzichten kan hier structureel € 1,1 miljoen worden gerealiseerd, zie onderstaande ruimtescheppende maatregelen die hiervoor genomen worden.
Voor het resterende bedrag van € 1,9 miljoen is een stelpost opgenomen. Om tot invulling van deze opgave te komen, wordt binnen het programma Werk en Inkomen onderzoek uitgevoerd naar maatregelen en handelingsperspectieven. Op basis van de uitkomsten worden bij de Programmabegroting 2028 voorstellen gedaan voor de structurele invulling van de resterende taakstelling.

Voorgesteld wordt de formatie van rechtmatigheidsconsulenten vanaf 2027 structureel te verlagen. Door verdere standaardisering van processen, een risicogerichte werkwijze en een efficiëntere inrichting van de uitvoering kan de beschikbare capaciteit doelgerichter worden ingezet. Hiermee ontstaat financiële ruimte, terwijl de uitvoering van de wettelijke taken gewaarborgd blijft.

We stellen voor de formatie met 4,5 fte te verminderen. Hierbij is de inzet om circa 2 fte van de huidige inzet op deze formatie te dekken vanuit rijksmiddelen voor preventie met gezag. De resterende reductie van 2,5 fte voor toezicht sociaal domein zorgt ervoor dat minder capaciteit beschikbaar is voor toezicht, onderzoeken, vroegsignalering, advisering en bijdragen WiT en RooO. Dit vraagt prioritering en het risicogerichter organiseren van werk. En geeft risico's op toename van fraude, misbruik en het later signaleren van problematiek. De insteek is de reductie zo veel mogelijk via natuurlijk verloop uit te voeren.

Voorgesteld wordt de reeds ingezette aanpassing van de bijzondere bijstand voor volledige woninginrichting verder uit te werken. Het college heeft eind 2024 besloten de forfaitaire bedragen voor volledige woninginrichting te verlagen en daarbij nadrukkelijker aan te sluiten bij mogelijkheden binnen de circulaire economie. De uitwerking hiervan wordt vanaf 2027 verwerkt in de begroting. Hiermee sluiten de vergoedingen beter aan bij de praktijk, ervaringen van andere gemeenten en de mogelijkheden van hergebruik van goederen, terwijl inwoners die voor deze voorziening in aanmerking komen ondersteund blijven bij het inrichten van hun woning.

Het Praktijkadviescentrum wordt per 1 januari 2027 beëindigd als afzonderlijke voorziening. Er is geen volledig vergelijkbaar alternatief, maar beoordeling van belastbaarheid en mogelijke vervolgstappen blijft via andere vormen van onderzoek beschikbaar. De maatregel levert structureel € 150.000 op.

Als ruimtescheppende maatregel verminderen we de inzet van de Verbindende Schakels Werk en Inkomen binnen de wijkteams. Per wijkteam blijft één vaste verbindende schakel werk en inkomen beschikbaar. Daarmee blijft de basis voor advies, vroegsignalering en ondersteuning op inkomensvraagstukken, participatie en financiële zelfredzaamheid aanwezig, maar wordt de inzet minder omvangrijk dan in de huidige situatie.
De maatregel levert vanaf 2027 een structurele besparing op van circa € 142.000 per jaar door de formatie met 1,5 fte te verminderen. Op dit programma leidt dit daarnaast tot een nadeel van € 198.000, dit is de doorbelasting van de kosten aan Toegang Tilburg. Op het programma Sociale samenhang en toegang tot zorg leidt dit tot een voordeel van € 198.000, per saldo dus neutraal.   

Vanaf 2027 stoppen we met het verstrekken van fashioncheques aan gezinnen die gebruikmaken van schuldhulpverlening of klant zijn van de Voedselbank. Hiermee realiseren we een structurele besparing van € 125.000 per jaar. De maatregel betekent dat een laagdrempelige individuele ondersteuning voor maximaal 1.250 kinderen per jaar vervalt. Voor kleding kunnen gezinnen gebruikmaken van bestaande alternatieven, zoals kringloopwinkels en lokale kledinginitiatieven. De maatregel sluit aan bij de beweging naar meer collectieve oplossingen in het sociaal domein en bij het verminderen van circulariteit.

Door de uitvoering van de Participatiewet meer te richten op vertrouwen, proportionaliteit en de menselijke maat neemt het aantal boeteonderzoeken af. Ook de verwachte nieuwe wetgeving Handhaving Sociale Zekerheid leidt naar verwachting tot minder boeteonderzoeken. Daarom kan de formatie boetemedewerker structureel worden verlaagd met 1,05 fte.

Vanuit de meicirculaire 2026 worden de volgende budgetten toegekend (gemeentebreed budgetneutraal):

• Participatie, toekenning LPO 2026 (N 1.817)
  In de meicirculaire vindt structurele toekenning van loon- en prijsbijstelling over 2026 plaats voor WSW, beschut werk en rijksbijdrage sociale infrastructuur. Daarnaast wijzigt de budgetverdeling voor de rijksbijdrage beschut werk als gevolg van een nieuwe verdeelsleutel. Door de afbouw van de WSW-doelgroep daalt de integratie-uitkering in 2030. Voor beschut werk en de rijksbijdrage sociale infrastructuur leidt de toevoeging van jaarschijf 2030 tot een hogere uitkering. Conform afspraak worden de budgetten toegekend, zodat doorbetaling aan de Diamant-groep kan plaatsvinden.
• Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren (N 321)
  In de meicirculaire is structureel extra budget beschikbaar gesteld gericht op arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar.  Voor de uitvoering van artikel 7a in de Participatiewet ontvangen we jaarlijks € 134.005. Voor de coördinerende rol van de centrumgemeente ontvangen we vanaf 2026 een structureel bedrag van € 75.000. Deze middelen worden ingezet voor de regierol WSDW( Wet van school naar duurzaam werk). Daarnaast ontvangen we als centrumgemeente extra middelen voor re-integratiedienstverlening aan jongeren die door UWV zijn afgewezen voor de Wajong op basis van het duurzaamheidscriterium, in 2027 € 112.386 oplopend naar € 595.484 in 2031. Voor de inzet van deze middelen moet nog afstemming plaatsvinden in de arbeidsmarktregio.

L
B

L

L
B

L
B

L