Sociale samenhang en toegang tot zorg

Met de integrale aanpak arbeidsmigratie werkt Tilburg aan veilige, eerlijke en perspectiefvolle woon-, leef- en werkomstandigheden voor circa 18.000 arbeidsmigranten in de stad. De aanpak richt zich op het voorkomen van excessen zoals uitbuiting, overbewoning, dakloosheid en maatschappelijke overlast door vroegtijdige signalering, passende ondersteuning en samenwerking met werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters en maatschappelijke partners. Vanuit tien actielijnen wordt ingezet op onder meer registratie, informatievoorziening, toezicht en handhaving, sociale integratie, onderwijs, zorg en welzijn, huisvesting en arbeidsmarkt. Voor de ontwikkeling, implementatie en monitoring van deze actielijnen is incidenteel in de periode 2027-2029 € 1.575.000 benodigd voor onderzoek, monitoring, specialistische ondersteuning en externe expertise. Daarnaast is structureel € 340.000 per jaar nodig voor programmacoördinatie, regievoering en uitvoering van de integrale aanpak. Dit stelt ons in staat om problematiek eerder te signaleren, maatschappelijke kosten op langere termijn te beperken en invulling te geven aan onze verantwoordelijkheid op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, zorg en huisvesting. Daarnaast is in het coalitieakkoord de invoering van een verblijfsbelasting voor arbeidsmigratie opgenomen die benut kan worden als een financiële bijdrage aan de gemeentelijke inzet op arbeidsmigratie.
We onderzoeken nog of we voor deze aanpak formatie inzetten of dat we de uitvoering op een andere manier organiseren.

Het Uitvoeringsprogramma Anti-discriminatie voor de periode 2025-2029 is vastgesteld. Hierin zijn interventies opgenomen gericht op het terugdringen van discriminatie op de maatschappelijke terreinen van het onderwijs, arbeidsmarkt, woningmarkt, horeca, wijken en buurten en zorg om te komen tot een meer inclusieve samenleving. Voor 2028 en 2029 is er € 615.000 per jaar nodig voor het continueren van personele inzet, ondersteuning en training binnen sectoren en een klankbordgroep. In lijn met eerdere jaren wordt een deel van de kosten van het programma gedekt uit het budget voor het verbeteren van fysieke toegankelijkheid ad € 200.000.

Sinds 2020 voeren we het programma Gezond en Gelukkig oud in Tilburg (GGoud) uit. Samen met alle partners in de stad en de dorpen, de professionals, de vrijwilligers en ook de senioren zelf willen we de succesvolle elementen continueren. Dat zijn een dementievriendelijk Tilburg, waaronder de aanpak dementievriendelijke netwerken en inclusieve en cultuursensitieve zorg en ondersteuning voor oudere inwoners met een migratieachtergrond. Voorgesteld wordt hiervoor in 2027 en 2028 € 300.000 per jaar in te zetten.

De druk op zorgvrijwilligers en mantelzorgers neemt toe gezien de personele tekorten in de zorg, de dubbele vergrijzing en het feit dat senioren steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Zorgvrijwilligers kunnen respijt bieden aan mantelzorgers zodat zij even op adem kunnen komen. Hierdoor stijgt de vraag naar zorgvrijwilligers. Het tijdig signaleren van overbelasting van mantelzorgers is cruciaal. Er is € 242.000 extra nodig om de grote stijging van mantelzorgers op te kunnen vangen door middel van het vergroten van mantelzorgondersteuning en extra inzet om systeembegeleiding te kunnen bieden aan complexe mantelzorgsituaties. Voor het jaarlijks bedanken van alle vrijwilligers in Tilburg is structureel € 100.000 nodig. Voor beide ondersteuningsvragen wordt structureel € 342.000 ingezet.

De aankoop van het landgoed Sparrenhof eind 2024 past goed binnen de ambitie om de pedagogische basis te versterken. Bij de aankoop hebben we een inschatting gemaakt van de structurele exploitatiekosten. Achteraf is dit budget € 200.000 per jaar te laag ingeschat. Daarnaast zijn er extra middelen nodig voor het opbouwen van het programma en het geschikt maken van de locatie om deze zo optimaal mogelijk in te richten zodat het ten goede komt aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Dit vraag nog een incidentele investering voor (ver)nieuwbouw van de panden op Sparrenhof. De kapitaallasten hiervan worden geschat op € 165.000 vanaf 2029.

Samengroei is een succesvolle interventie in Tilburg West gericht op kinderen en hun ouders met een migratieachtergrond. Bij Samengroei leren kinderen hun diversiteit te omarmen, wat bijdraagt aan de zelfeffectiviteit van het kind. Middels thematische activiteiten wordt het kritisch denkvermogen op onder andere gelijkwaardigheid, solidariteit en acceptatie van andere levensovertuiging gestimuleerd. Deze interventie bestaat al sinds 2004 en is incidenteel gedekt geweest. Voorgesteld wordt om vanaf 2027 € 100.000 structureel beschikbaar te stellen aan ContourdeTwern voor het continueren van de activiteiten.

Om het tekort op de begroting 2027 van Toegang Tilburg van aanvankelijk € 3.000.000 te sluiten zijn met de Toegang een aantal maatregelen afgesproken. Op twee onderdelen vraagt dit extra investeringen:

1. De loonkostenontwikkeling vormt een belangrijke component in de ontwikkeling van de kostprijs van de Toegang. Met name in 2023 en 2024 zijn de loonkosten in relatie tot het vastgestelde financiële kader onevenredig hard gestegen. We zijn van mening dat deze loonkostenstijgingen redelijkerwijs niet volledig binnen het kader kunnen worden opgevangen en dat het redelijk is om deze deels te compenseren. Dit leidt tot een nadeel van € 810.000;
2. De uitvoering van de regeling Sociaal Medische Indicatie (SMI) is in 2025 aanvullend op de DVO bij de Toegang belegd. Hiervoor heeft men verzuimd de uitvoeringskosten mee te nemen, de uitvoering van deze taak brengt wel uitvoeringskosten voor de Toegang met zich mee en zijn voor 2027 geraamd op € 190.000.

Vanaf de begroting 2023 is jaarlijks incidenteel € 500.000 toegevoegd om de managementstructuur van Toegang Tilburg te versterken. Hiermee wordt beoogd Toegang Tilburg in staat te stellen een robuuste, betrouwbare en flexibele partner te zijn voor zowel de opdrachtgever als de inwoner. Voorgesteld wordt om deze incidentele toevoeging van € 500.000 ook voor het jaar 2027 te continueren.

Het aantal adviesvragen en crisiszaken bij Veilig Thuis neemt jaarlijks toe. Hierdoor staat de uitvoering van de wettelijke taken onder druk. Om te kunnen blijven voldoen aan de wettelijke doorlooptijden en de veiligheid van inwoners te waarborgen, is een structurele uitbreiding van de beschikbare middelen noodzakelijk.
In de Programmabegroting 2025 is voor 2025 en 2026 jaarlijks € 340.000 extra beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn echter onvoldoende gebleken om de toenemende vraag en de daaruit voortvloeiende capaciteitsbehoefte structureel op te vangen. Om meldingen en adviesvragen tijdig te kunnen blijven afhandelen en de veiligheid van inwoners te waarborgen, wordt voorgesteld de bijdrage aan Veilig Thuis structureel met € 500.000 per jaar te verhogen.

Filomena is het laagdrempelige inloop- en steunpunt voor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling. Binnen Filomena werken casemanagers, ervaringsdeskundigen en professionals van onder andere politie, Veilig Thuis, Sterk Huis, GGD en Toegang Tilburg samen aan een integrale aanpak van onveilige thuissituaties. De benodigde middelen worden voornamelijk ingezet voor personele capaciteit, coördinatie, deskundigheidsbevordering en specialistische ondersteuning. De eerste ervaringen laten zien dat Filomena voorziet in een duidelijke behoefte en dat de instroom hoger is dan vooraf verwacht. Om de benodigde capaciteit en daarmee de continuïteit van Filomena te borgen, wordt voorgesteld om in 2027 en 2028 jaarlijks € 600.000 beschikbaar te stellen. Gedurende deze periode wordt de inzet en meerwaarde van Filomena geëvalueerd, waarna een voorstel wordt gedaan over eventuele structurele voortzetting vanaf 2029.
De begroting Filomena 2026 bestond uit de kosten voor Filomena € 400.000 voor de inzet via Veilig Thuis, € 50.000 communicatie budget en € 50.000 voor locatie en onvoorziene kosten. De verwachting is dat de formatie de komende jaren verder groeit naar € 500.000 plus extra kosten voor communicatie, locatie, aanvullende trainingen en onvoorzien voor € 100.000.

De activiteiten binnen het programma Welkom in Tilburg worden voor het grootste deel gefinancierd uit middelen van het Rijk en COA. Sommige kosten kunnen echter niet (geheel) uit die externe middelen gefinancierd worden en de rijksregeling kent een normvergoeding die niet altijd  toereikend is om alle kosten uit te dekken. Tevens hebben we te maken met de Regeling tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting gemeenten (Doelgroep Flexibele Regeling, DFR), als nieuwe bekostigingsregeling vanuit het Rijk die per 1 juli 2026 is ingegaan. De financiële effecten daarvan zijn nog niet op alle punten duidelijk waardoor het op sommige punten onzeker is welke kosten wel of niet onder die regeling gedeclareerd kunnen worden. Diverse ontwikkelingen en onzekerheden op het dossier van asiel en migratie maken het daarnaast lastig de kosten en verwachte dekking goed in te schatten.
Voor kosten die niet onder een (rijks-)regeling kunnen worden verantwoord wordt dekking gezocht uit de reserve Welkom in Tilburg. In de programmabegroting 2026 hebben we een ingeschatte stelpost van jaarlijks € 2,8 miljoen als dekking uit de reserve hiervoor opgenomen voor 2027 en 2028. Voor 2027 maken we nu een nadere specificatie op hoofdlijnen voor deze onttrekking uit de reserve. Daarnaast voeren we voor 2029 ook een stelpost op in de verwachting dat de activiteiten dan doorlopen, mede gezien de onlangs verlengde Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïense ontheemden. Specificatie voor 2027 uit de reserve is als volgt (totaal € 2,758 mln.):

• Opvang Asiel & AMV                     € 125.000
• Continueren 4b opvang                     €   66.000
• Integrale aanpak AMV                     € 608.000
• Zorg voor Nieuwkomers                     €   75.000
• Informatievoorziening nieuwkomers               € 434.000
• Organisatie en personele kosten niet t.l.v. externe dekkingsmiddelen      € 1.300.000

• Werkbudget Welkom in Tilburg                  €  150.000

Het saldo in de reserve Welkom in Tilburg per ultimo 2030 bedraagt hiermee € 423.000.

De kracht van preventie richt zich op (aanstaande) ouders en kinderen tot en met 6 jaar die zich in een mentaal, fysiek of sociaal kwetsbare positie bevinden en daardoor een verhoogd risico lopen op sociale achterstanden. Met een wijkgerichte en integrale aanpak wordt ingezet op ouder(schaps)versterking, ontwikkelingsstimulering en het versterken van de toeleiding naar voorzieningen voor voorschoolse educatie en andere wijkvoorzieningen. Met incidentele middelen is de afgelopen jaren extra inzet gerealiseerd in Oud-Noord en Oud-Reeshof. Deze inzet laat positieve resultaten zien voor zowel ouders als kinderen. Om de bereikte resultaten te behouden en het herstelde vertrouwen in deze wijken verder te versterken, wordt voorgesteld de huidige inzet van de kracht van preventie voor een periode van drie jaar te continueren. De kosten worden gedekt vanuit de reserve Sociaal Domein.

In afwachting van de invoering van de Wijkzorgteams en de versterking van het voorliggend veld wordt de inzet van de toetser medisch domein verlengd. Naar verwachting zal het aantal verwijzingen via het medisch domein afnemen met de komst van de Wijkzorgteams. Om de huidige werkwijze in de overgangsperiode te kunnen continueren, wordt de inzet van de toetser medisch domein incidenteel met twee jaar verlengd. De omvang van deze inzet bedraagt in 2027 en 2028 jaarlijks circa € 126.000. De kosten worden gedekt vanuit de reserve Sociaal Domein.

Binnen het NPLV-gebied Tilburg NoordWest wordt uitvoering gegeven aan de Woontopafspraken, gericht op het versterken van de leefbaarheid en ontwikkelkansen van inwoners. Hiervoor wordt sociaal-ruimtelijke capaciteit ingezet die bijdraagt aan de verbinding tussen fysieke gebiedsontwikkeling en maatschappelijke opgaven. Met deze inzet kunnen ruimtelijke ontwikkelingen en investeringen in voorzieningen, ontmoeting, gezondheid, kansengelijkheid en participatie in samenhang worden gerealiseerd met ruimtelijke ontwikkeling. Voor de uitvoering van deze activiteiten worden meerjarig middelen beschikbaar gesteld. De dekking vindt plaats uit de hiervoor beschikbare middelen binnen de Reserve Stedelijke Ontwikkeling.

We beëindigen het programma Mondiale bewustwording per 1 januari 2027. Succesvolle elementen uit het programma willen we behouden door organisaties die hiervan gebruik maakten te verbinden aan bestaande beleidsopgaven. Deels binnen bestaande budgetten en deels door het beschikbaar houden van maximaal € 102.500. Per saldo levert de beëindiging van het programma voor nu een structureel voordeel van € 317.000 op. Ook de ambtelijke capaciteit die specifiek voor het programma Mondiale bewustwording beschikbaar is, komt te vervallen.

L

Zie voor deze ruimtescheppende maatregel de toelichting op het programma Werk en Inkomen.

Er zijn nieuwe afspraken gemaakt met betrekking tot de inzet van het schoolmaatschappelijk werk in het primair onderwijs. De rijksbijdrage die aan Plein013 wordt verstrekt, wordt vanaf schooljaar 2026/2027 niet langer via de gemeente toegevoegd aan de dienstverleningsovereenkomst met Toegang Tilburg. Dit leidt ertoe dat de inzet van schoolmaatschappelijk werk via Toegang Tilburg afneemt.

De bijstelling van de regionale kosten voor jeugdhulp wordt verantwoord op het programma Jeugdzorg en leidt tot een verhoging van het budget. Van de totale bijstelling heeft € 486.000 betrekking op het onderdeel overige kosten en subsidies.

L
B

L

L
B

L
B

L

L

L
B